Criminele ondermijning van de nationale veiligheid

• Ook in 2025 heeft de AIVD onderzoek gedaan naar criminele netwerken die een geweldsdreiging vormen tegen belangendragers van de democratische rechtsorde.
   
• Eind 2024 heeft de AIVD een ambtsbericht uitgebracht over de heimelijke communicatie vanuit de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) met een crimineel netwerk. Dit heeft ertoe geleid dat in 2025 een advocaat werd aangehouden door de politie.
   
• Nieuw in 2025 is het onderzoek door de AIVD naar de verwevenheid tussen criminele netwerken en statelijke actoren.

Verwevenheid statelijke actoren en criminele netwerken

Criminele netwerken zijn over de gehele wereld actief. Zij zijn gespecialiseerd in het opereren buiten het zicht van opsporing- en veiligheidsdiensten. Daarmee zijn ze voor veel statelijke actoren een aantrekkelijke samenwerkingspartner voor onder meer spionage, inmenging en geweld tegen politieke opposanten. In 2025 heeft de AIVD onderzoek gedaan naar het gebruik van dodelijk geweld door criminele netwerken in opdracht van statelijke actoren. Uit dit onderzoek komt onder meer naar voren dat sommige criminele netwerken structureel actief zijn voor statelijke actoren in het uitvoeren van geweld. De reden ligt onder meer in de mogelijkheden die de statelijke actor heeft om in ruil voor verleende diensten de criminele netwerken bescherming te bieden.

Deze bescherming is ook de reden dat (Nederlandse) criminele netwerken zich in het buitenland vestigen. Vaak doen zij dit in landen waar zij minder risico lopen om te worden vervolgd of uitgeleverd, bijvoorbeeld omdat zij geen prioriteit vormen voor de lokale autoriteiten of omdat zij via corrupte contacten bescherming kunnen kopen. Sommige van deze netwerken vormen een dreiging voor de nationale veiligheid. De bescherming door de statelijke actor vergroot dan de dreiging tegen de nationale veiligheid omdat het netwerk buiten bereik van de opsporing blijft. Onderzoek door de AIVD laat zien dat dergelijke netwerken door de verwevenheid met statelijke actoren in 2025 een sterke positie hebben kunnen opbouwen.

Internationale samenwerking is van groot belang voor het beschermen van de nationale veiligheid. Dit is zeker ook het geval wanneer criminele netwerken verweven raken met statelijke actoren. Door middel van inlichtingenberichten heeft de AIVD in 2025 zowel nationale partners als Europese partners over deze verwevenheid geïnformeerd en hen in staat gesteld hierop te handelen.

Heimelijke communicatie vanuit EBI met crimineel netwerk verstoord

Uit onderzoek door de AIVD is naar voren gekomen dat vanuit detentie in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) heimelijke communicatie plaatsvond met een crimineel netwerk. De AIVD heeft vervolgens een ambtsbericht uitgebracht aan het Openbaar Ministerie, zodat het een strafrechtelijk onderzoek kon starten. Dit onderzoek heeft ertoe geleid dat in 2025 een advocaat werd aangehouden door de politie.

De taak van de AIVD op het thema criminele ondermijning

Het beschermen van de nationale veiligheid is de wettelijke kerntaak van de AIVD. Als het ernstige vermoeden bestaat dat een crimineel netwerk de nationale veiligheid schaadt, of nog kan en wil schaden, kan de AIVD hier onderzoek naar doen. De AIVD heeft daarbij een eigen, scherp afgebakende taak. Het opsporen (en vervolgen) van strafbare feiten is de taak van het Openbaar Ministerie en de politie. Doordat de politie, het OM en de AIVD elk vanuit hun eigen taakstelling onderzoek doen naar criminele netwerken ontstaat een vollediger beeld van hoe Nederland weerbaarder kan worden tegen criminele ondermijning.

Lees hier verder over criminele ondermijning.