Hoe de AIVD bijdraagt aan een weerbaar Nederland

• Een weerbare samenleving kan beter omgaan met dreigingen. Dit vereist dat de samenleving geïnformeerd wordt over die dreigingen.
   
• De AIVD draagt op verschillende manieren bij aan deze weerbaarheid. Dat gebeurt op basis van inlichtingen en de weerbaarheidsexpertise van de dienst. De dienst droeg bij aan een veilig en ononderbroken verloop van de NAVO-top in Den Haag.

Op basis van de inlichtingen en weerbaarheidsexpertise van de dienst, is de AIVD een aanjager van een weerbaar Nederland. Een weerbare samenleving kan beter omgaan met de dreigingen uit voorgaande hoofdstukken.

Weerbaarheid ontstaat in effectieve samenwerking tussen onder meer overheidsinstellingen, bedrijven, kennisinstellingen en burgers. Alleen samen kunnen we voor een verhoging van de Nederlandse weerbaarheid zorgen. Dit hoofdstuk beschrijft hoe de AIVD hieraan een bijdrage levert.
In 2025 heeft de AIVD opnieuw gerichte adviezen uitgebracht met inzicht in de dreigingen en met uitleg over welke maatregelen hiertegen genomen kunnen worden. Deze adviezen en inschattingen zijn zowel technisch-inhoudelijk als beleidsmatig. Een deel hiervan gaat specifiek over digitale weerbaarheid. In 2025 hadden deze adviezen betrekking op onder andere de NAVO-top in Den Haag, de risico’s van reizen naar het buitenland, soevereiniteit, windenergie op zee, omgaan met kwetsbaarheden in software, en berichten-apps.

Ook begeleidt de AIVD de ontwikkeling van informatiebeveiligingsproducten. Voordat deze producten gebruikt kunnen worden met vertrouwelijke informatie moet de AIVD deze goedkeuren. Daarnaast draagt de dienst bij aan de doorontwikkeling van publiek-private samenwerkingsverbanden. Deze samenwerking is cruciaal voor het verhogen van de weerbaarheid.

Een weerbare overheid

De AIVD heeft in 2025 veel aandacht gehad voor het verhogen van de weerbaarheid van de overheid zelf – bij met name de Rijksoverheid, de Nationale Politie, het Openbaar Ministerie, en de Eerste en Tweede Kamer. Met gerichte adviezen heeft de AIVD daar bijgedragen aan het vergroten van het dreigingsbewustzijn en het bevorderen van veiligheidsmaatregelen. Zo heeft de AIVD in 2025 voor het tweede opeenvolgende jaar de ‘dreigingsanalyse Rijksoverheid’ uitgebracht. Met deze analyse wees de dienst onder meer BVA’s en CISO’s van de ministeries op de meest relevante fysieke en digitale dreigingen, en op de werkwijzen van aanvallers. Deze analyse wordt jaarlijks geactualiseerd.

Bescherming van personen, objecten, diensten en evenementen tegen (terroristische) aanslagen

De AIVD draagt er ook aan bij dat de NCTV en het OM beveiligingsmaatregelen kunnen nemen of aanpassen voor personen, objecten, diensten en evenementen. Daarvoor informeert de dienst deze partners door zogeheten dreigingsproducten. In 2025 heeft de AIVD ruim de helft meer van deze producten uitgebracht dan in 2024.

Weerbaarheid bij vitale sectoren

De AIVD onderhoudt nauwe relaties met bedrijven uit de vitale sectoren, en geeft daarbij prioriteit aan de sectoren energie, maritiem, digitale infrastructuur en burgerluchtvaart. Ook had de AIVD in 2025 contact met bedrijven uit andere sectoren, die een belangrijke rol spelen in de nationale veiligheid.

Ter illustratie: de energiesector en het maritieme domein

De energiesector is essentieel voor het goed functioneren van de Nederlandse samenleving. De Nederlandse zeehavens spelen een belangrijke rol in zowel de werkgelegenheid, energievoorziening, levensmiddelenhandel en de veiligheid van Nederland. Uitval of verstoring van de energiesector of (delen van) havens kunnen de logistieke ketens in de samenleving ernstig ontregelen. In tijden van internationale spanningen zijn deze sectoren doelwit van bijvoorbeeld (economische) spionage of verstoring van processen in de havens. Ook in het uiterste geval van een grootschalig conflict kunnen deze sectoren aantrekkelijke doelwitten zijn.

Weerbaarheid via kennis- en economische veiligheid

De AIVD draagt samen met de MIVD tevens bij aan de weerbaarheid tegen ongewenste kennis- en technologieoverdracht. Nederland is een klein, maar hoogontwikkeld land met een uitgebreide kenniseconomie, bijvoorbeeld op het gebied van halfgeleiders en quantumtechnologie. Verschillende statelijke actoren zijn geïnteresseerd in deze kennis en expertise, en ontplooien concrete inlichtingenactiviteiten om deze te verkrijgen.

In 2025 constateerde de AIVD dat de bewustwording van hightechbedrijven en vooraanstaande kennisinstellingen over de dreiging vaak op adequaat of goed niveau was. Daarmee is een stijgende lijn te zien ten opzichte van eerdere jaren. Awareness is de cruciale eerste stap.
De bedrijven en instellingen die zich bewust zijn van de dreiging willen het liefst risico-gestuurd maatregelen nemen. De AIVD ziet echter dat zij hierbij moeite hebben om te signaleren wat dan precies de risico’s zijn voor de organisatie.

Om risico’s te kunnen identificeren moet het antwoord op de volgende vragen helder zijn: ‘wat is het belang?’ en ‘wat is de dreiging?’. Informatie over dreiging wordt door de AIVD, MIVD en andere veiligheidspartners gedeeld in staatsgeheime stukken en publicaties zoals dit jaarverslag. Maar het belang moet een bedrijf of organisatie zelf duiden: welke specifieke aspecten zijn zo belangrijk dat men beschermende maatregelen zou moeten treffen? De complexiteit van deze vraag zorgt soms voor brede en ongerichte maatregelen waarvan de haalbaarheid en kosten niet realistisch zijn. Het is de kunst om scherpe keuzes te maken over wat de te beschermen belangen zijn en waar vervolgens meer of minder risico’s geaccepteerd kunnen worden.

Weerbaarheid via industrieveiligheid

Samen met de MIVD zet de AIVD zich eveneens in voor industrieveiligheid. Industrieveiligheid gaat over het toezicht op de veiligheidseisen waar bedrijven zich aan moeten houden als zij opdrachten uitvoeren voor de Rijksoverheid, Defensie en de Politie, die van invloed kunnen zijn op de nationale veiligheid. Eerder vond dit toezicht plaats vanuit twee separate afdelingen bij de AIVD en de MIVD. Deze afdelingen zijn in 2025 opgegaan in een nieuwe, gezamenlijke unit: het Nationaal Bureau Industrieveiligheid (NBIV), dat dit jaar verder is opgebouwd en versterkt.

Weerbaarheid via verdragsrechtelijke taken

Daarnaast vervult de AIVD in internationaal verband een aantal taken die verdragsrechtelijk zijn vastgelegd. Zo houdt de dienst als National Security Authority toezicht op de manier waarop de Nederlandse overheid omgaat met de bescherming van vertrouwelijke informatie van de EU, de NAVO en het Europese ruimtevaartprogramma ESA.

Ook is de AIVD verantwoordelijk voor het onderhandelen over General Security Agreements (GSA’s) tussen Nederland en andere landen, om gerubriceerde informatie veilig onderling te kunnen delen. Deze onderhandelingen komen tot stand in samenwerking met de ministeries van Buitenlandse Zaken, Defensie en Economische Zaken. In 2025 zijn de GSA’s met Letland, Noorwegen, Oekraïne, Portugal, Slowakije en Zweden geratificeerd en in werking getreden. Daarnaast nam de AIVD deel aan raadswerkgroepen binnen de EU en de NAVO om een bijdrage te leveren aan de totstandkoming van de regulering van informatiebeveiliging voor EU-entiteiten. De uitvoering van deze verdragsrechtelijke taken wordt alleen maar belangrijker in het licht van de dreigingen en ontwikkelingen uit dit jaarverslag.

Weerbaarheid via elektronische veiligheidsonderzoeken

De AIVD heeft in goede samenwerking en coördinatie met de MIVD en de politie 124 ruimtes ‘gesweept’ in 2025. Sweepen draagt eraan bij dat staatsgeheime informatie die wordt besproken in ruimtes veilig blijft: met unieke kennis en middelen wordt de betreffende ruimte onderzocht, op zoek naar afluisterapparatuur, verborgen camera’s en andere sensoren. Dit deed de AIVD op verzoek van onder andere het ministerie van Algemene Zaken en tijdens de NAVO-top in Den Haag.

Tijdens de NAVO-top heeft de AIVD samen met de politie een succesvolle zoekactie gedaan naar een malafide netwerk. Deze actie werd opgestart toen daar een wifi netwerk zichtbaar was met dezelfde naam als het legitieme NAVO-guest-netwerk.