Ontwikkeling: technologie als kroonjuweel, wapen en schild

Belang: technologie als kroonjuweel

In Nederland hebben bedrijven, kennisinstellingen en de overheid bijzondere kennis en technologie in huis die nergens anders op de wereld op dat niveau te verkrijgen is. In deze unieke kennis en hoogtechnologische producten zijn statelijke actoren geïnteresseerd.

Statelijke actoren proberen deze kennis en technologie openlijk en heimelijk te verwerven, bijvoorbeeld door middel van samenwerkingen, investeringen en overnames. Hoe meer deze unieke kennis door Nederland en de EU wordt beschermd tegen legale (maar onwenselijke) verwerving, hoe meer statelijke actoren gebruikmaken van heimelijke manieren: ze ontplooien concrete inlichtingenactiviteiten om deze kennis en technologie te verkrijgen. De AIVD draagt samen met de MIVD en nationale en internationale partners bij aan de weerbaarheid tegen deze ongewenste kennis- en technologieoverdracht.

Dreiging: technologie als wapen

Statelijke actoren zetten technologie in als wapen. Zo kunnen zij van over de hele wereld cyberaanvallen aansturen. Met generatieve kunstmatige intelligentie (AI) wordt het mogelijk om met beperkte technische kennis een steeds groter deel van deze aanvallen te automatiseren, en deze daardoor sneller en op grotere schaal uit te voeren.

Technologie kan ook een geopolitiek machtsmiddel zijn: landen kunnen toegang tot technologieën beperken en op die manier druk uitoefenen. Daardoor is het voor ieder land van strategisch belang om zelfstandig te (blijven) beschikken over technologie, of over kritische controlepunten in de gehele productie(keten) hiervan.

Niet alleen bij cyberdreiging spelen technologische ontwikkelingen een rol: technologie is relevant voor alle soorten dreigingen die in dit jaarverslag beschreven staan. Technologie maakt aanvalsmanieren laagdrempeliger en dreigingen complexer.

Voor kleinere landen, zoals Nederland, is het essentieel om strategische afhankelijkheden te onderkennen en hier zorgvuldig mee om te gaan. En bovenal: om hierbij samen te (blijven) werken met andere landen en om effectieve partnerschappen te sluiten met de private sector.

De AIVD en de MIVD hebben in 2025 wederom een aantal ongewenste pogingen verstoord om kennis of technologie te verwerven. Inlichtingenonderzoek naar ongewenste verwerving van geavanceerde Nederlandse technologieën heeft in 2025 bovendien verschillende inzichten opgeleverd, onder andere over verhulde investeringen, omzeiling van exportrestricties en het verkrijgen van bedrijfsgeheimen via (cyber)spionage.

Weerbaarheid: technologie als schild

De veelheid aan complexe en met elkaar verweven dreigingen vraagt om weerbaarheid (inclusief bijbehorende veerkracht) van de gehele samenleving.

Een onderdeel van de algehele weerbaarheid van een maatschappij is haar digitale weerbaarheid. Slim ingezette technologische toepassingen kunnen daarbij helpen. Zo kan eerdergenoemde generatieve AI een steeds groter deel van de verdediging tegen cyberdreigingen automatiseren.

Technologisch vooroplopen is essentieel voor de AIVD om de wettelijke taken toekomstbestendig te kunnen uitvoeren. Daarom heeft de dienst zich als doel gesteld om al in een vroeg stadium relevante technologieën te benutten. De organisatie wordt erop ingericht om dit mogelijk te maken. Hierbij is het versterken van internationale en nationale samenwerking met bedrijven, kennisinstellingen en andere overheidsdelen een speerpunt. Er is een Chief Science & Technology Office (CSTO) opgericht om hieraan sturing te geven. Ook investeert de AIVD met de MIVD in een gezamenlijke digitale infrastructuur.