Politieke inlichtingen

• De ontwikkelingen in Venezuela en de oplopende spanningen tussen de Verenigde Staten en Venezuela leidden in 2025 tot zorgen in en over het Caribische deel van het Koninkrijk.
   
• De Gaza-oorlog had op meerdere manieren effect op de nationale veiligheid.

Gebeurtenissen en ontwikkelingen in het buitenland kunnen sterk van invloed zijn op de veiligheid van Europees Nederland of het Caribische deel van het Koninkrijk. De AIVD doet daarom – in een aantal onderzoeken in nauwe samenwerking met de MIVD – onderzoek naar de dreiging hiervan. De diensten zorgen zo voor politieke inlichtingen. Eigen politieke inlichtingen zijn belangrijk voor de Nederlandse regering. Op basis hiervan kan zij het Nederlandse standpunt bepalen voor bijvoorbeeld internationale onderhandelingen, of afgewogen keuzes maken voor het Nederlandse buitenlandbeleid. Twee van deze onderzoeksgebieden worden hieronder uitgelicht.

Venezuela

De ontwikkelingen in Venezuela in 2025, en de oplopende spanningen tussen de Verenigde Staten en Venezuela, leiden tot zorgen in en over het Caribische deel van het Koninkrijk. De AIVD en MIVD doen gezamenlijk onderzoek naar de politieke en militaire ontwikkelingen in Venezuela en de mogelijke uitstralingseffecten richting het Koninkrijk der Nederlanden, en houden de situatie daarom nauwgezet in de gaten.

De Verenigde Staten hebben vanaf januari 2025 de druk op Venezuela opgevoerd. Zo was er vanaf de zomer van 2025 sprake van een grootschalige Amerikaanse troepeninzet in het Caribisch gebied. Doel was volgens de Amerikanen de bestrijding van drugshandel, maar in Venezuela werd gevreesd voor een militaire actie tegen het land. Internationaal werd Venezuela gesteund door een aantal partners, waaronder Rusland, China en Iran.

Het Venezolaanse regime leek eind 2025 de Venezolaanse oppositie effectief buitenspel te hebben gezet.

Op 3 januari 2026 voeren de Verenigde Staten een militaire operatie uit in Venezuela, waarbij Maduro en zijn vrouw, Cilia Flores, werden gearresteerd en naar de VS zijn overgebracht. Voormalig vicepresident Delcy Rodriguez heeft op interim-basis de leiding in Venezuela overgenomen. Dit heeft de spanningen tussen de VS en Venezuela voorlopig doen afnemen. Ondanks dat blijft de situatie onvoorspelbaar. Dit heeft ook effect op het Caribische deel van het Koninkrijk.

Gevolgen voor het Caribische deel van het Koninkrijk

Het Koninkrijk is niet betrokken bij de nationaal aangestuurde operaties van de VS in Venezuela en het Caribisch gebied. Een verdere escalatie kan echter wel gevolgen hebben voor Aruba, Curaçao en Bonaire. Zo kunnen nieuwe militaire activiteiten opnieuw leiden tot een tijdelijke sluiting van het luchtruim. Ook kan de aanvoer van goederen, waaronder dagelijkse boodschappen, over zee bemoeilijkt worden. Daarnaast valt niet uit te sluiten dat er bij verdere escalatie een vluchtelingenstroom richting de benedenwindse eilanden op gang komt.

Midden-Oosten

Eind 2025 kwam het tot een staakt-het-vuren tussen Israël en Hamas. De AIVD schat in dat een stabiel Gazaans bestuur echter nog ver weg is. Ook in 2025 was een tweestatenoplossing niet in zicht.

De humanitaire en logistieke uitdagingen met betrekking tot de wederopbouw van de Gazastrook zijn groot. De Palestijnse soevereiniteit staat onder zware druk – niet alleen in de Gazastrook, maar ook op de Westelijke Jordaanoever. De AIVD houdt er rekening mee dat een eventuele annexatie van de Westelijke Jordaanoever meer instabiliteit kan geven in de regio.

De situatie in de Palestijnse Gebieden heeft effect op de Nederlandse nationale veiligheid. Ten eerste vormen gevechtshandelingen van de verschillende partijen een mogelijke fysieke dreiging tegen Nederlandse personen en objecten aldaar. Tevens heeft de oorlog consequenties voor de Nederlandse sociale stabiliteit. Ook heeft de oorlog mogelijk een katalyserend effect op sommige individuele jihadisten en op de links-extremistische beweging. Bovendien is de geweldsdreiging toegenomen tegen Joodse en Israëlische doelwitten in Nederland. Tot slot vraagt de situatie om extra inzet van veiligheidspartners, om het Internationaal Strafhof en het Internationaal Hof van Justitie, waarvoor Nederland gastland is, ongestoord te laten functioneren – ook op het Gazadossier.

De veranderende regionale machtsverhoudingen hadden in 2025 ook een grote impact op het bredere Midden-Oosten, waaronder op Syrië. In december 2024 werd het regime van Bashar al-Assad verdreven, aangevoerd door Hay’at Tahrir al-Sham. De leider van deze groep, Ahmed al-Sharaa, is sinds maart 2025 de nieuwe interim-president van het land. De politieke situatie in Syrië heeft zich in dit jaar ontwikkeld tot een gespannen status quo, waarin ontwikkelingen elkaar snel opvolgen. De huidige Syrische overgangsregering weet de macht vast te houden, maar moet daarbij wel het hoofd bieden aan een bescheiden opleving van ISIS. Van een stabiele eenheidsstaat is nog geen sprake. Ondanks de relatief toegenomen stabiliteit en veiligheid, lijkt het er vooralsnog niet op dat verschillende regionale en etnische groepen bereid zijn om hun agenda van autonomie los te laten: Koerdische groepen in het noordoosten, Druzen in het zuidwesten en Alawieten in het noordwesten. De wederopbouw van de economie en infrastructuur blijft een uitdaging, mede omdat diverse buitenlandse actoren hun invloed in het land laten gelden.

Instabiliteit in Syrië zet ook Nederlandse veiligheidsbelangen onder druk. Het biedt aan terroristische groeperingen de mogelijkheid om (verder) op te leven. Inmiddels zijn ook gevangengenomen ISIS-strijders in vrijheid gekomen.