Veiligheidsonderzoeken

Verhogen van de Nederlandse weerbaarheid

De dreigingen uit voorgaande hoofdstukken zijn van invloed op veiligheidsonderzoeken die de dienst uitvoert. De Unit Veiligheidsonderzoeken (UVO) zag hierdoor in 2025 een verschuiving in het type veiligheidsonderzoek dat werd aangevraagd: de UVO deed zeventien procent meer A- en B-onderzoeken dan in 2024.
Veiligheidsonderzoeken dragen bij aan de Nederlandse weerbaarheid.

De dreigingen die worden belicht in de voorgaande hoofdstukken zijn direct merkbaar bij de Unit Veiligheidsonderzoeken (UVO), een gezamenlijke unit van de AIVD en MIVD. Zo wierf het ministerie van Defensie in 2025 meer personeel dan in voorgaande jaren en deed het dus ook meer aanvragen voor veiligheidsonderzoeken bij de UVO. Deze toename is tevens merkbaar voor de aanvragen vanuit andere gerelateerde (vitale) sectoren.

De UVO doet veiligheidsonderzoeken naar mensen die door hun werk toegang krijgen of hebben tot geheime informatie, of die in een positie komen of zijn waarin ze de nationale veiligheid kunnen schaden. Bijvoorbeeld bij de Rijksoverheid, Defensie, de burgerluchtvaart of bedrijven die aan vitale processen werken. Ook doet de UVO veiligheidsonderzoeken naar Nederlanders die een NAVO- of EU-clearance nodig hebben.

In totaal heeft de UVO 85.637 besluiten genomen in 2025. Dit is een lichte stijging ten opzichte van 2024. Van dit totaal zijn voor de burgerluchtvaart 32.862 besluiten genomen door de mandaathouder, de Koninklijke Marechaussee. Ondanks de niet afnemende vraag naar veiligheidsonderzoeken, heeft de UVO 92,6% van de veiligheidsonderzoeken binnen acht weken afgerond..

Meer A- en B-onderzoeken

Afhankelijk van de aard van functie en de mogelijke schade die de (kandidaat)functionaris aan de nationale veiligheid kan aanrichten, wordt een A-, B-, C- of Burgerluchtvaart-onderzoek (BL) ingesteld. Een A-onderzoek is het meest diepgaand en is bedoeld voor de meest kwetsbare vertrouwensfuncties. Hoe zwaarder het veiligheidsniveau, hoe uitgebreider het onderzoek door de UVO is. De UVO deed in 2025 zeventien procent meer A- en B-onderzoeken dan in 2024, met name door een grotere aanvraag van veiligheidsonderzoeken bij het ministerie van Defensie.

NAVO-top: meer dan 500 extra veiligheidsonderzoeken

Voorafgaand aan de NAVO-top heeft de UVO ruim 500 veiligheidsonderzoeken uitgevoerd. Dit waren onderzoeken naar personen die geselecteerd waren om te werken binnen diverse beveiligde zones bij de top. Bij elf van deze onderzoeken heeft de UVO een negatief besluit genomen. De personen die dit betrof kwamen dan ook niet te werken in deze zones.

Een tijdelijk AIVD- en MIVD-projectteam, buiten de UVO, heeft bovendien veel extra naslagen verricht voor de NAVO-top. Een naslag is een fundamenteel andere en lichtere procedure dan een veiligheidsonderzoek: hierbij wordt gekeken of (en zo ja hoe) iemand voorkomt in de systemen van de AIVD. Voorafgaand aan de NAVO-top heeft de AIVD, op verzoek van het ministerie van Buitenlandse Zaken en de NAVO, in korte tijd 6.430 personen nageslagen die de top wilden bezoeken. Over 4.090 kon direct uitsluitsel worden gegeven. De andere 2.340 personen moesten nader worden beoordeeld. Op basis van deze naslagen heeft de AIVD over een persoon een ambtsbericht uitgebracht.

Voldoen aan de groeiende vraag

De voorgenomen groei van Defensie, en de intensivering van de samenwerking met het bedrijfsleven en specifiek de defensie-industrie, zullen naar verwachting leiden tot een toenemende vraag naar veiligheidsonderzoeken. Om te kunnen voldoen aan deze vraag zal de MIVD extra personeel aannemen voor de UVO. De verwachting is dat dit kan worden gefinancierd met ontvangsten vanuit de groei van Defensie. Ook heeft de UVO in 2024 al een aantal structurele maatregelen genomen om te beantwoorden aan de groeiende vraag. Deze maatregelen zijn in 2025 verder uitgewerkt en uitgevoerd. Zo worden systemen en processen verder geautomatiseerd. Een voorbeeld hiervan is het proces voor het elektronisch aanvragen van veiligheidsonderzoeken voor de sector burgerluchtvaart. Dit proces zal in 2026 verder worden uitgebreid.

Met de publicatie in het Staatsblad op 30 oktober 2025 is de laatste stap gezet voor de inwerkingtreding van de herziene Wet Veiligheidsonderzoeken (Wvo). De herziene wet treedt in 2026 in werking.

Kengetallen veiligheidsonderzoeken (inclusief mandaathouder)
Onderzoeken	Positieve besluiten	Negatieve besluiten	Totale besluiten
A-niveau door UVO	7.136	46	7.182
B-niveau door UVO	27.485	269	27.754
C-niveau door UVO	6.627	55	6.682
BL-niveau door UVO overgenomen van KMar	7.279	1.570	8.849
NAVO-top 2025, Den Haag	516	10	526
E-BL-niveau	1.774	8	1.782
Totaal door UVO	50.817	1.958	52.775
BL-niveau door KMar	32.862	0	32.862
Totaal aantal onderzoeken	83.679	1.958	85.637

E-BL veiligheidsonderzoeken worden rechtstreeks digitaal bij de UVO ingediend via eOPG.

De KMar geeft geen negatieve besluiten af. Bij twijfel bij een veiligheidsonderzoek op BL-niveau dragen ze het veiligheidsonderzoek over aan de UVO. Eventuele negatieve besluiten worden dan meegerekend bij de negatieve besluiten van de AIVD. Dat verklaart de 0 bij de negatieve besluiten door de KMar.

Veiligheidsonderzoeken: afhandeling van bezwaar- en (hoger)beroepsprocedures
Status	Bezwaar	Beroep	Hoger beroep	Voorlopige voorziening
Ingediend (in 2025)	206	11	64	2
Afgedaan (in 2025)	167	11	3	2
Ongegrond	121	9	0	0
Gegrond	16	2	0	1
Niet-ontvankelijk	7	1	0	0
Ingetrokken	24	0	0	0
Afgewezen	0	0	0	0

Toelichting bij afhandeling van bezwaar- en (hoger)beroepsprocedures

Naar aanleiding van besluiten tot weigering of intrekking van een verklaring van geen bezwaar kan iemand bezwaar aantekenen. Als het bezwaar ongegrond wordt verklaard, kan diegene in (hoger) beroep gaan.