De taken van de AIVD

De inhoud van deze webpagina wordt nog aangepast aan de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 die per 1 mei in werking is getreden.

In de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2002 (Wiv 2002) is vastgelegd dat de AIVD vijf taken heeft:

  • onderzoek doen naar organisaties en personen (a-taak);
  • veiligheidsonderzoeken uitvoeren (b-taak);
  • veiligheidsmaatregelen bevorderen (c-taak);
  • inlichtingen over het buitenland inwinnen (d-taak);
  • dreigings- en risicoanalyses opstellen (e-taak).

Onderzoek doen naar organisaties en personen (a-taak)

De AIVD verricht onderzoek naar organisaties en personen die een bedreiging kunnen vormen voor de nationale veiligheid, zoals terroristen, extremisten of andere landen die ons land bespioneren.

Veel van de gegevens die de AIVD verzamelt, komen uit openbare bronnen zoals de media, wetenschappelijke publicaties of voor iedereen toegankelijke databestanden.

Daarnaast zijn tal van zaken tijdig ontdekt omdat burgers de AIVD daarop attendeerden. De AIVD staat altijd open van bijdragen uit de samenleving.

De AIVD kan ook meer specifieke gegevens verkrijgen via de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) en via buitenlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Ook kunnen gegevens worden opgevraagd bij de bevolkingsadministratie of uit het strafregister.

AIVD beschikt over bijzondere bevoegdheden

Soms leveren bovenstaande bronnen niet voldoende gegevens op over de personen of organisaties die een veiligheidsrisico vormen. Om achter hun werkelijke intenties te komen, moeten gegevens in dat geval op andere manieren worden ingewonnen. Dat is meestal alleen mogelijk met middelen die inbreuk maken op de privacy van een persoon. Dat mag niet zomaar, maar daarvoor moet goed onderbouwd toestemming worden gevraagd.

Zo kan de AIVD mensen vragen mee te werken aan een onderzoek en bijvoorbeeld informatie te verstrekken over een organisatie die de aandacht van de AIVD heeft. Deze medewerking vindt altijd plaats op basis van vrijwilligheid.

Veiligheidsonderzoeken uitvoeren (b-taak)

De AIVD voert veiligheidsonderzoeken uit op basis van de Wet veiligheidsonderzoeken (Wvo). Deze veiligheidsonderzoeken worden uitgevoerd naar kandidaten voor vertrouwensfuncties. Het gaat hierbij onder meer om functies bij de overheid en in het bedrijfsleven, waarin men de veiligheid of andere gewichtige belangen van de staat schade kan berokkenen.

In het bedrijfsleven komen vertrouwensfuncties voor bij de zogenaamde vitale bedrijven: ondernemingen die essentieel zijn voor het goed functioneren van de maatschappij. Voorbeelden daarvan zijn elektriciteits- en waterleidingbedrijven, ondernemingen in de olie- en chemiesector, telecommunicatiebedrijven, de transportsector en de financiële sector.

De onderzoeken bestaan voor het overgrote deel uit het opvragen van gegevens uit databestanden. Bij de zogenaamde A-functies vindt bovendien een veldonderzoek plaats. Het veldonderzoek bestaat uit gesprekken met betrokkene en enkele andere personen uit zijn of haar directe omgeving.

De personen naar wie een veiligheidsonderzoek wordt ingesteld, zijn daarover altijd van tevoren ingelicht. Zij vullen zelf een vragenformulier (Opgave persoonlijke gegevens) in. Als uit het veiligheidsonderzoek blijkt dat betrokkene zonder gevaar voor de veiligheid van de staat de vertrouwensfunctie kan vervullen, geeft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een verklaring van geen bezwaar af. Dit betekent dat de werkgever kan overgaan tot aanstelling.

Lees meer over de b-taak.

Veiligheidsmaatregelen bevorderen (c-taak)

De AIVD heeft tot taak te bevorderen dat de verantwoordelijke autoriteiten en instanties zorgen voor een adequate beveiliging.

De beveiligingsbevorderende activiteiten van de AIVD richten zich op de taakvelden:

  • bijzondere informatie;
  • vitale sectoren;
  • personen, objecten en diensten behorend tot het rijksdomein;
  • andere aandachtsgebieden die in relatie tot de nationale veiligheid zijn benoemd.

De AIVD ondersteunt de betreffende instanties door te adviseren over beveiligingsmaatregelen, te informeren over dreigingen, te faciliteren bij de productie, distributie en registratie van cryptografisch sleutelmateriaal, en door onderzoeken naar kandidaten voor vertrouwensfuncties (b-taak) uit te voeren.

Lees meer over de c-taak.

Inlichtingen over het buitenland inwinnen (d-taak)

De AIVD verricht onderzoek over en naar andere landen. Mede als gevolg van de invoering van deze inlichtingentaak is de naam van de organisatie in 2002 veranderd van Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) naar Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD).

Het verrichten van onderzoek naar andere landen kan alleen plaatsvinden ten aanzien van onderwerpen die door de minister-president in overeenstemming met de minister van Buitenlandse Zaken, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en van Defensie zijn aangewezen. Deze landen staan in het vertrouwelijke Aanwijzingsbesluit Buitenland.

Lees meer over de d-taak.

Dreigings- en risicoanalyses opstellen (e-taak)

De AIVD stelt ten behoeve van het Stelsel bewaken en beveiligen dreigings- en risicoanalyses op. Vanuit het perspectief van de bedreigde stelt de AIVD gericht onderzoek in naar mogelijke dreigingen tegen een persoon, dienst of object die valt in het zogenoemde rijksdomein. Deze taak is in 2006 officieel aan de Wiv toegevoegd.

Lees meer over de e-taak.