Directeur-generaal AIVD

Mijn naam is Rob Bertholee en ik ben het hoofd van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst. Directeur-generaal noemen ze dat.

Vanuit mijn functie heb ik regelmatig overleg met mensen van andere organisaties die zich, net zoals de AIVD, bezighouden met nationale veiligheid. Het is voor mijn gesprekspartners dan prettig om te weten wie ik ben. Logisch, zou je denken. Maar voor bijna alle andere medewerkers van de AIVD is het niet zo logisch om tegen anderen te zeggen waar ze werken. Het is je misschien ook al opgevallen dat mijn collega's op deze website hun naam niet noemen en dat hun gezichten onherkenbaar zijn gemaakt. Waarom dat zo is, kun je hieronder lezen.

Sinds wanneer is er al een geheime dienst in Nederland?

Al in 1914 werd de eerste inlichtingendienst in Nederland opgericht. Na de Tweede Wereldoorlog, in 1945, richtte de tijdelijke regering van Nederland het Bureau Nationale Veiligheid op (BNV) en nog weer later de AIVD.

Is Nederland een veilig land om in te wonen?

Ja, Nederland is een veilig land om in te wonen. Maar toch is er in Nederland ook kans op terreur. Terreur of terrorisme houdt in dat mensen voor een politiek doel of voor een geloof, geweld plegen of dreigen om dat te doen. Een terreurdreiging kan komen van mensen uit het buitenland, maar ook van Nederlanders. Er zijn in Nederland namelijk mensen die het niet eens zijn met ons democratisch systeem of onze rechtsstaat. En er zijn ook mensen die vinden dat Nederland niet zoveel verschillende geloven en culturen moet hebben.

Hoe geheim is de geheime dienst?

Sommige dingen zijn niet geheim. Zo kun je ons in het telefoonboek vinden en geven we informatie op deze website over de AIVD. Soms adverteren we in kranten en tijdschriften om aan nieuwe medewerkers te komen. We worden ook streng gecontroleerd. De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) controleert ons werk en schrijft daar rapporten over. Die kunnen voor een deel door iedereen gelezen worden. Zelf maken we een jaarverslag dat elk jaar in april uitkomt. Dit verslag kun je op onze website terugvinden.

Andere zaken zijn wel geheim. Zo mogen alleen mensen die bij de AIVD werken of er een afspraak hebben, het gebouw binnen. Als je bij de AIVD werkt, kun je ook niet in het openbaar vertellen waar je mee bezig bent en wat we allemaal weten. Daarmee kunnen we onderzoeken in gevaar brengen.

Alleen ik ben met mijn echte gezicht en naam afgebeeld op deze website en mijn collega's niet. Dat zijn modellen. Het is namelijk ook geheim wie er bij de AIVD werken. Wanneer zo min mogelijk mensen weten wie er bij de AIVD werken, kunnen mijn medewerkers ongestoord en daardoor nog beter hun werk doen.

Wat maakt het werken bij de AIVD bijzonder?

Bij de AIVD mogen we een aantal speciale dingen die anderen niet mogen. We noemen die speciale dingen bijzondere inlichtingenmiddelen. Die zijn in de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) 2002 vastgelegd. Zo mogen wij bijvoorbeeld mensen volgen en observeren. Ook mogen we gesprekken afluisteren. Maar deze dingen mogen we niet zomaar en niet bij iedereen. Wanneer we een bijzonder inlichtingenmiddel willen gebruiken, dan moeten mijn medewerkers daarvoor toestemming vragen. Dat is omdat we soms heel veel te weten kunnen komen over iemand. Die toestemming kan ik geven, maar in veel gevallen moet zelfs de minister van Binnenlandse Zaken dat doen.

De politie mag toch ook afluisteren?

Ja, dat klopt. Maar de politie doet dat alleen als er een misdrijf is gepleegd. De AIVD mag dat al eerder doen. Het moet alleen wel met zaken te maken hebben die de nationale veiligheid in gevaar brengen.

Wat is de belangrijkste taak van de AIVD?

Het is de taak van de AIVD om de nationale veiligheid te beschermen en de belangen van Nederland te verdedigen. Wij maken dreigingen zichtbaar en nemen dreigingen weg. Soms doen we dat zelf, maar meestal zorgen we ervoor dat anderen, zoals de politie, dreigingen weg kunnen nemen.

Het is belangrijk in ons werk dat we eigenwijs durven te zijn, tegen de stroom in durven gaan. Daarmee bedoelen we dat we ons niet laten beïnvloeden door maatschappelijke en politieke gebeurtenissen of gevoelens van mensen. We houden ons daarbij natuurlijk wel aan de wet.

Wat maakt het werken bij de AIVD lastig?

Zoals je bij de vraag ‘Hoe geheim is de geheime dienst?' hebt kunnen lezen, mogen we niet zomaar over ons werk in het openbaar praten. Dat is soms best vervelend. Bijvoorbeeld als er een verhaal over ons in de krant staat dat niet klopt. Of als we succes hebben, dat we graag willen delen. Toch is het belangrijk dat we in die gevallen ook niets zeggen. Als we dat wel doen, lopen we namelijk het risico dat bekend wordt wat we precies weten. En hoe en van wie we dat weten. Dat kunnen we niet laten gebeuren. Mensen die ons helpen moeten erop kunnen vertrouwen dat ze dat in het geheim kunnen doen.

Pakt de AIVD criminelen op, zoals inbrekers?

Nee, dat is een taak van de politie. De AIVD is geen politiedienst. We mogen geen mensen arresteren en wij dragen ook geen wapens. Wanneer wij door ons onderzoek te weten komen dat iemand iets van plan is dat de nationale veiligheid in gevaar brengt, dan kunnen wij wel samenwerken met de politie. De politie kan er dan voor zorgen dat iemand opgepakt wordt.