Directeur-generaal AIVD

Mijn naam is Dick Schoof en ik ben het hoofd van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst. Directeur-generaal noemen ze dat.

Met mijn baan voer ik regelmatig overleg met mensen van andere organisaties die zich, net zoals de AIVD, bezighouden met nationale veiligheid. Ook ben ik aanwezig als er debatten zijn in de Tweede Kamer over de AIVD en zie je mij wel eens in de media.

Het is voor mijn gesprekspartners dan prettig te weten wie ik ben. Logisch, zou je denken. Voor bijna alle andere medewerkers van de AIVD is het helemaal niet logisch om tegen anderen te zeggen waar ze werken. De afbeeldingen die je bij de verschillende functies ziet zijn dan ook niet echt collega's. Het zijn bewerkte foto's van modellen.

Sinds wanneer is er al een geheime dienst in Nederland?

Al in 1914 werd de eerste inlichtingendienst in Nederland opgericht. Na de Tweede Wereldoorlog, in 1945, richtte de tijdelijke regering van Nederland het Bureau Nationale Veiligheid op (BNV) en nog weer later de AIVD.

Is Nederland een veilig land om in te wonen?

Ja, Nederland is een veilig land om in te wonen. Maar toch is er in Nederland ook kans op terrorisme. Terrorisme houdt in dat mensen voor een politiek doel of voor een geloof, geweld plegen of dreigen om dat te doen. Een terrorismedreiging kan komen van mensen uit het buitenland, maar ook van Nederlanders. Er zijn in Nederland namelijk mensen die het niet eens zijn met ons democratisch systeem of onze rechtsstaat. En er zijn ook mensen die vinden dat Nederland niet zoveel verschillende geloven en culturen moet hebben.

Hoe geheim is de geheime dienst?

Sommige dingen zijn niet geheim. Zo kun je ons bellen, geven we informatie op deze website over de AIVD en zitten zelfs op Twitter en Instagram. Wij plaatsen ook advertenties om aan nieuwe medewerkers te komen. Ook vertellen wij over waar wij mee bezig zijn in het jaarverslag en in andere publicaties.

We worden ook streng gecontroleerd. De Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) controleert hoe wij ons werk doen en schrijft daar rapporten over. Die kunnen voor het grootste deel door iedereen gelezen worden. Deze verslagen kun je op onze website terugvinden.

Andere zaken zijn wel geheim. Zo mogen alleen mensen die bij de AIVD werken of er een afspraak hebben, het gebouw binnen. Als je bij de AIVD werkt, kun je ook niet in het openbaar vertellen waar je mee bezig bent en wat we allemaal weten. Daarmee kunnen we onderzoeken in gevaar brengen.

Zoals ik al zei ben alleen ik met mijn echte gezicht en naam afgebeeld op deze website en mijn collega's niet. Dat zijn modellen. Het is namelijk ook geheim wie er bij de AIVD werken. Wij doen namelijk onderzoek naar mensen die niet willen dat wij weten waar ze mee bezig zijn. Het is dan dus niet handig als van mijn medewerkers bekend is dat ze hier werken. Dan kunnen zij niet ongestoord hun werk doen.

Wat maakt het werken bij de AIVD bijzonder?

Bij de AIVD mogen we een aantal speciale dingen die anderen niet mogen. We noemen die speciale dingen bijzondere inlichtingenmiddelen. Die zijn in de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) 2017 vastgelegd. Zo mogen wij bijvoorbeeld mensen volgen en observeren. Ook mogen we gesprekken afluisteren en computers hacken.

Deze dingen mogen we niet zomaar en niet bij iedereen. Wanneer we een bijzonder inlichtingenmiddel willen gebruiken, dan moeten mijn medewerkers daarvoor toestemming vragen. Dat is omdat we soms heel veel te weten kunnen komen over iemand. Bijna altijd moet de minister van Binnenlandse Zaken die toestemming geven. En dat is niet genoeg, want een onfhankelijke commissie kijkt dan nog eens goed of de minister terecht toestemming heeft gegeven. Zo niet, dan mogen wij die bevoegdheid niet inzetten.

De politie mag toch ook afluisteren?

Ja, dat klopt. Maar de politie doet dat alleen als er een misdrijf is gepleegd. De AIVD mag dat al eerder doen. Het moet alleen wel met ernstige zaken te maken hebben die de nationale veiligheid in gevaar brengen.

Wat is de belangrijkste taak van de AIVD?

Het is de taak van de AIVD om de nationale veiligheid te beschermen en de belangen van Nederland te verdedigen. Wij maken dreigingen zichtbaar die anderen nog niet hebben gezien en wij nemen dreigingen weg. Soms doen we dat zelf, maar meestal zorgen we ervoor dat anderen, zoals de politie, informatie van ons krijgen waarmee zij kunnen optreden.

Wat maakt het werken bij de AIVD lastig?

Zoals je bij de vraag ‘Hoe geheim is de geheime dienst?' hebt kunnen lezen, mogen we niet zomaar over ons werk in het openbaar praten. Dat is soms best vervelend. Bijvoorbeeld als er een verhaal over ons in de krant staat dat niet klopt. Of als we succes hebben dat we graag willen delen. Toch is het belangrijk dat we in die gevallen ook niets zeggen. Als we dat wel doen, lopen we namelijk het risico dat bekend wordt wat we precies weten. En hoe en van wie we dat weten. Dat mogen wij nooit vertellen. Mensen die ons helpen moeten erop kunnen vertrouwen dat ze dat in het geheim kunnen doen.

Pakt de AIVD criminelen op, zoals inbrekers?

Nee, dat is een taak van de politie. De AIVD is geen politiedienst. We mogen geen mensen arresteren en wij dragen ook geen wapens. Wanneer wij door ons onderzoek te weten komen dat iemand iets van plan is dat de nationale veiligheid in gevaar brengt, dan kunnen wij wel samenwerken met de politie. De politie kan er dan voor zorgen dat iemand opgepakt wordt.