Waarom is een nieuwe Wiv nodig?

Sinds de invoering van de huidige Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv 2002) is de veiligheidssituatie in de wereld aanzienlijk verslechterd. In dat dreigingsbeeld heeft de steeds verder ontwikkelende technologie een nadrukkelijke rol. De bevoegdheden van de AIVD moeten daarin mee ontwikkelen.

Geen zicht meer op informatie over dreiging

De aansturing en beraming van terroristische aanslagen vindt plaats via informatiekanalen, die wij wettelijk gezien nu niet mogen onderzoeken. Cyberaanvallen worden uitgevoerd via de digitale snelweg. Aanvallen van statelijke en terroristische actoren, die wij niet tijdig kunnen opmerken.

Mogelijkheden Wiv 2002 volstaan niet meer

De huidige Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten uit 2002 is beperkt in zijn mogelijkheden. Met alleen de traditionele inlichtingenmethoden als volgen, observeren, het opvangen van telefoongesprekken uit de ether en van radioverkeer en het gericht afluisteren, dreigt de AIVD informatie te missen.

In de 21ste eeuw communiceren terroristen, net als wij, in bits en bytes, met smartphones, tablets en andere communicatiemiddelen via allerlei verschillende communicatiekanalen. Die dreigingen komen vrijwel allemaal via glasvezelkabels ons land binnen.

De technische beperkingen die de huidige wet biedt, verhinderen ons om vroegtijdig cyberaanvallen te detecteren en terroristische netwerken te onderkennen. Hiermee kunnen wij straks niet meer aan onze wettelijke taken voldoen om de veiligheid van Nederland te beschermen.

Vroegtijdig onderkennen van dreiging

Om het werk goed en effectief te kunnen blijven doen, moeten de diensten dan ook daar ‘zijn’ waar de informatie is. Op die digitale snelwegen die via datakabels door ons land gaan. De nieuwe Wiv voorziet daarom in de bevoegdheid om interceptie 'op de kabel’ uit te voeren.

Andere landen hebben hun wetten al aangepast om dit mogelijk te maken. Zij boeken daarmee aantoonbaar meer resultaat bij de vroege onderkenning van geplande aanslagen, radicalisering, cyberaanvallen en spionage.

Moderniseren van waarborgen

De afgelopen 15 jaar zijn er rechterlijke uitspraken geweest in het binnen- en buitenland die de bescherming van persoonsgegevens bevorderen. De Wiv 2017 bevat moderne waarborgen om hieraan te voldoen. Zo bevat de Wiv 2017 striktere termijnen voor het bewaren van gegevens en komt er een extra onafhankelijke toezichthouder voordat een bijzonder inlichtingenmiddel mag worden ingezet.

Dreigingen, conflicten en aanslagen komen steeds dichterbij. Voelbaar door de aanslagen in Europa, praktisch in onze achtertuin.

Dreigingen zijn complex en stoppen niet bij de landsgrenzen of een virusscanner. We communiceren wereldwijd en doen steeds meer via internet. Dreigingen gaan meer en meer schuil in een stortvloed aan digitale data en zijn daardoor extra moeilijk te herkennen.

Kwaadaardig internetverkeer snelt door dezelfde kilometers glasvezelkabel als dat van ons zonder dat je het merkt en zonder dat de afzender in Nederland hoeft te zijn.

De AIVD en MIVD onderzoeken dreigingen en ontwikkelingen die Nederland en militairen op missie kunnen raken. Zij zoeken informatie die cruciaal is voor hun onderzoeksopdracht.

Dit werk is vastgelegd in de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten die voorschrijft wat de AIVD en MIVD moeten en mogen doen. Maar ook een wet die in de jaren negentig van de vorige eeuw werd gemaakt. Lang voordat er miljarden smartphones en anonieme wifispots waren.

Voor de bestrijding van terrorisme en andere bedreigingen kan de overheid niet stil blijven staan. Daarom is vernieuwing van de wet nodig, met meer bevoegdheden, maar ook met meer toezicht en onafhankelijke controle.

Nu denk je misschien “Wat als ik het verkeerde woord in mijn e-mail gebruik?”, “Gaan ze nu alles van me lezen?” Zo werkt het niet.

De AIVD en MIVD onderzoeken alleen communicatie die samenhangt met hun onderzoeksopdrachten. Deze communicatie wordt primair alleen van de buitenkant bekeken, zoals soort, locatie en afzender. Op zoek naar afwijkingen, zonder de inhoud te lezen. Wat niet nodig is, wordt vernietigd.

De nieuwe wet bevat meer filters: extra waarborgen en meer toezicht.

We moeten weten wat er op ons afkomt, maar bewaken de balans tussen veiligheid, welvaart en privacy.

Een belangrijke inhaalslag en daar gaan we niet laks mee om. Wij staan voor de vrijheid en bescherming van Nederland, een goedgeïnformeerde regering, internationale veiligheid en voor succesvolle militaire operaties in het buitenland.

→ Ga verder naar: de Wiv 2002 versus Wiv 2017
← Ga terug naar: nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten