Dreigingstype proliferatie

Proliferatie wordt wereldwijd beschouwd als een reëel gevaar voor de internationale veiligheid. Proliferatie is de verspreiding van massavernietigingswapens en overbrengingsmiddelen.

Proliferatie omvat naast de ontwikkeling en productie van deze wapens en overbrengingsmiddelen ook de verwerving van materialen, technologie en wetenschappelijke kennis om deze wapens te ontwikkelen. De verwerving vindt vooral plaats in geïndustrialiseerde landen waar hoogwaarde technologie en goederen voorhanden zijn. Dus ook in Nederland.

Dreiging

Diverse landen worden ervan verdacht massavernietigingswapens en overbrengingsmiddelen te ontwikkelen of doelen na te streven die een bedreiging kunnen vormen voor de internationale rechtsorde en de veiligheid van Nederland. Dit worden 'landen van zorg' genoemd.

Nationaal en internationaal zijn er maatregelen getroffen tegen proliferatie, waardoor het voor de landen die zijn aangewezen als 'landen van zorg' moeilijker wordt om de benodigde goederen aan te schaffen en kennis te verkrijgen. Daarom gebruiken zij steeds nieuwe methodes om te verhullen dat zij op zoek zijn naar producten of kennis voor toepassing in wapenprogramma's.

Methoden

Valse eindgebruikers en eindgebruik

Verwervingsorganisaties maskeren de eindbestemming van goederen door gebruik te maken van dekmantelbedrijven, agenten en andere valse eindgebruikers, die alleen op papier bestaan. Bij chemicaliën bijvoorbeeld bieden farmaceutische, cosmetische of gewasbeschermende toepassingen aannemelijke dekmantels.

Brokering

Firma's of personen bemiddelen bij transacties tussen firma's voor de levering van militaire of dual-use goederen.

Documentfraude

Het opzettelijk onjuist invullen van transportdocumenten ofhet verstrekken van valse eindgebruikersverklaringen aan de douane. Op die manier proberen zij goederen onopgemerkt de grens te laten passeren.

Transportroutes via tussenstations

Ingewikkelde transportroutes worden gebruikt om exportcontroles te omzeilen.

Keuze voor eenvoudige apparatuur

Exportcontroles richten zich vooral op geavanceerde apparatuur. Daarom nemen landen van zorg soms genoegen met machines waarvan de technische specificaties net onder de grens van de vergunningsverplichting vallen.

Kennismigratie

Landen van zorg streven ernaar hun wetenschappelijke en technologische kennisniveau te actualiseren. Kennismigratie gaat om de overdracht van specifieke informatie die bruikbaar is voor ontwikkeling, productie en inzet van massavernietingswapens.

Risicoanalyse

De AIVD en de MIVD hebben een gezamenlijke Unit Contraproliferatie. Deze unit helpt bedrijven met het in kaart brengen van risico's die bedrijven kunnen lopen. Meer hierover is te lezen in het webdossier over massavernietigingswapens.