Hoe verloopt onze geschiedenis?

Voor de Tweede Wereldoorlog had Nederland wel al inlichtingendiensten, maar deze richtten zich vooral op ontwikkelingen in het buitenland en op militair terrein. Een echte veiligheidsdienst kwam pas direct na de oorlog en heeft uiteindelijk geleid tot de huidige AIVD.

Bureau Nationale Veiligheid (1945-1946)

Op 29 mei 1945 richtte de tijdelijke regering van Nederland het Bureau Nationale Veiligheid (BNV) op. Deze datum beschouwen wij als de verjaardag van de AIVD. Het BNV spoorde vooral de mensen op die in de Tweede Wereldoorlog samenwerkten met de Duitsers. Ook moest deze dienst voorkomen dat mensen uit het verzet eigen rechter speelden tegen oorlogsmisdadigers.

Centrale Veiligheidsdienst (1946-1949)

In april 1946 kreeg het BNV een nieuwe naam: Centrale Veiligheidsdienst (CVD). Dit was eigenlijk de eerste echte nationale veiligheidsdienst. Voornaamste taak van de CVD was om de regering te informeren over de opmars van het communisme in Nederland en daarbuiten.

Binnenlandse Veiligheidsdienst (1949-2002)

Op 8 augustus 1949 kreeg de CVD weer een nieuwe naam. De naam werd Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD). In het begin onderzocht de BVD vooral communistische dreigingen vanuit het Oostblok. Later hield de dienst zich ook bezig met links-extremisme en terrorisme. Ook gaf de BVD beveiligingsadviezen aan de overheid en het bedrijfsleven over spionage.

‘Veiligheidonderzoeken’ werd in die tijd een formeel begrip. Dit zijn onderzoeken om te bepalen of mensen te vertrouwen zijn in een bepaalde functie. Later kwam ook het onderzoek naar massavernietigingswapens erbij. De onderzoeksgebieden veranderen mee met de ontwikkelingen in de wereld.

Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (2002-nu)

Vanaf 29 mei 2002 heten wij de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, AIVD. 'Algemeen' geeft aan dat wij ons niet op dreigingen richten op miltair vlak. Daar is de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst voor.

De 'I' en 'V' geven aan dat de AIVD zowel een 'inlichtingentaak' heeft als een 'veiligheidstaak'. Voor de inlichtingentaak doen wij onderzoek naar ontwikkelingen in andere landen die van belang zijn voor de Nederlandse regering. De veiligheidstaak richt zich vooral op dreigingen in en tegen Nederland.

In 2006 werd het maken van dreigings- en risico-analyses ook een wettelijke taak van ons.

Inlichtingendiensten voor de Tweede Wereldoorlog

Generale Staf III (1914-1919)

Vlak voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog werd de eerste Nederlandse inlichtingendienst opgericht. Het was onrustig tussen de grote landen van Europa: Frankrijk, Duitsland en Engeland. Ons land wilde weten wat op militair vlak gebeurde. Het leger stond onder leiding van de Generale Staf. Een speciale sectie, de derde sectie, van de Generale Staf (GS III) moest onderzoek doen en de regering informeren over de verhoudingen tussen de partijen in de oorlog. Dat ging vooral over militaire zaken. Ook onderzochten zij spionageactiviteiten van buitenlandse militairen in Nederland.

Centrale Inlichtingendienst (1919-1940)

In 1919 werd de Centrale Inlichtingendienst (CI) opgericht. Overal in de wereld staken revolutionaire bewegingen de kop op. Ook in Nederland dreigde dat te gebeuren. De taak van CI verschilde met zijn voorganger GS III doordat hij vooral onderzoek deed naar dreiging in ons eigen land ging en niet zozeer van buitenlandse legers. De CI moest de regering informeren over extremisme in Nederland maar ook over de dreiging van het socialisme en het communisme. Zijn taak lijkt sterk op de veiligheidstaak van na de Tweede Wereldoorlog. Deze dienst viel ook voor het eerst onder de minister van Binnenlandse Zaken.

Politie Buitendienst (1940-1945)

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was in ons land geen activiteit vanuit de Nederlandse regering op veiligheidsgebied. De Duitsers hadden hun eigen inlichtingenapparaat. Wel vond binnen het verzet inlichtingewerk plaats tegen de bezetters. Ook werd in Londen de Politie Buitendienst (PBD) opgericht om de betrouwbaarheid van Engelandvaarders na te gaan, die vanuit Nederland naar Engeland kwamen.