Over AIVD

Deze hoofdrubriek bevat 4 rubrieken:

Notificatieplicht

Om goed onderzoek naar bedreigingen voor de nationale veiligheid te kunnen doen, beschikt de AIVD over een aantal zogeheten ‘bijzondere bevoegdheden'. Daarbij wordt soms de privacy van mensen geschonden. De Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv) 2002 schrijft voor dat we mensen hierover waar dat kan, na enige tijd moeten informeren. Dat heet de notificatieplicht.

De AIVD moet iemand laten weten dat hij bijvoorbeeld afgeluisterd is. Als zo'n bijzondere bevoegdheid is toegepast, onderzoekt de AIVD vijf jaar na afloop hiervan of de persoon hierover kan worden ingelicht. De AIVD mag niet notificeren als iemand nog van belang is voor een lopend onderzoek van de AIVD, als bronnen gevaar lopen of als of buitenlandse betrekkingen mogelijk worden geschaad.

De notificatieplicht geldt alleen bij de inzet van bepaalde bijzondere bevoegdheden op personen. Deze wet ging in op 29 mei 2002 en vanaf 29 mei 2007 wordt de wet uitgevoerd.

Wat zijn bijzondere bevoegdheden?

De AIVD mag volgens de wet bepaalde middelen inzetten om onderzoek te doen naar personen en organisaties. Zo heeft de AIVD de bevoegdheid een woning binnen te gaan zonder dat de bewoner dat weet en telefoons af te luisteren.

In de Wiv 2002 staat wat de AIVD mag doen om de nationale veiligheid te beschermen. Daarin staan de bevoegdheden opgesomd en daarin staat ook aan welke voorwaarden moet worden voldaan voordat een bijzondere bevoegdheid mag worden toegepast. De AIVD mag dit alleen na zorgvuldige afweging. In veel gevallen is voor toepassing van een bijzondere bevoegdheid toestemming nodig van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Over welke bevoegdheden wordt genotificeerd?

De Wiv 2002 schrijft in artikel 34 voor welke bijzondere bevoegdheden onder de notificatieplicht vallen. Dat zijn niet alle bevoegdheden die de AIVD mag uitoefenen. Observeren en het gebruik van informanten vallen daar bijvoorbeeld niet onder. Het gaat om (een of meer van) de bevoegdheden in artikel 23 eerste lid, 25 eerste lid, 27 derde lid onder a of b, of 30 eerste lid Wiv 2002.

Waarom bepaalde bevoegdheden zijn toegepast en of nog andere bevoegdheden zijn toegepast, kan niet worden verteld. De wet staat dat niet toe. Dat zou mogelijk te veel prijsgeven over hoe de AIVD werkt, van wie de dienst informatie krijgt, of hoeveel de AIVD weet van bepaalde onderwerpen waar onderzoek naar gedaan wordt. In de jaarverslagen van de AIVD staat waar de dienst onderzoek naar doet.

Wanneer mag de AIVD bijvoorbeeld iemand afluisteren of zijn woning betreden?

Het besluit om een bijzondere bevoegdheid uit te oefenen wordt niet ‘zomaar' genomen. Het is een afgewogen beslissing. Een bijzondere bevoegdheid mag alleen worden gebruikt als de AIVD dat nodig heeft om zijn taken uit te voeren en als dit noodzakelijk is voor het onderzoek. Verder mag een bijzondere bevoegdheid alleen worden toegepast als er geen andere, minder ingrijpende, manieren zijn om aan informatie te komen.

Het uitoefenen van deze bijzondere bevoegdheden maakt inbreuk op de persoonlijke levenssfeer. Het verzoek om dat te mogen doen moet daarom uitgebreid onderbouwd worden. Pas nadat die afweging is gemaakt en ook de minister en/of het hoofd van de AIVD het ermee eens is, mogen bijzondere bevoegdheden worden uitgeoefend. Om te mogen afluisteren kan alleen de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties toestemming verlenen.

Hoe komt de AIVD aan het adres van personen die genotificeerd kunnen worden?

Vaak is geen actueel adres bekend van een persoon die we willen notificeren. Dat is wel nodig om een brief te kunnen sturen. De AIVD heeft een inspanningsverplichting om uit te zoeken waar iemand woont die genotificeerd kan worden. Dat doen we in de eerste plaats door naslag in de eigen systemen en bij de Gemeentelijke Basisadministratie. Als daar geen actueel adres bekend is, doen we navraag bij de Regionale Inlichtingendienst van de laatst bekende woonplaats en bij de Belastingdienst.

De AIVD mag geen bijzondere bevoegdheden toepassen om achter deze adresgegevens te komen. De AIVD laat hiervoor bijvoorbeeld geen naslag doen bij telecomproviders.

Heeft de AIVD gegevens over mij?

Als u wilt weten welke informatie de AIVD over u heeft verzameld, kunt u vragen om inzage in uw persoonsdossier.

Heeft de AIVD gegevens over mij?

Als u wilt weten welke informatie de AIVD over u heeft verzameld, kunt u vragen om inzage in uw persoonsdossier.