Andere landen proberen invloed uit te oefenen op Nederlanders met een migratieachtergrond. Dit doen ze bijvoorbeeld door spionage, intimidatie of zelfs ontvoering of moord. Deze vormen van statelijke inmenging zetten niet alleen de persoonlijke vrijheden van inwoners van Nederland onder druk, maar ondermijnen ook de democratische rechtsorde in Nederland. Dat staat in de fenomeenanalyse Over de grens van de AIVD en de NCTV over statelijke inmenging in diasporagemeenschappen. De publicatie helpt de samenleving en overheidsorganisaties om dit fenomeen beter te herkennen en te begrijpen. Op rijksoverheid.nl is een communicatietoolkit gelanceerd om hierover het gesprek te stimuleren.
Beeld: © AIVD
De fenomeenanalyse beschrijft verschillende manieren waarop buitenlandse overheden en inlichtingendiensten zich bemoeien met Nederlanders met een migratieachtergrond. Als deze buitenlandse overheden zich mengen in diasporagemeenschappen in Nederland, is dat vaak om hun eigen belangen te dienen of om hun invloed te vergroten. Dit kan variëren van het opleggen van reisbeperkingen tot aan bedreiging, mishandeling, ontvoering en in het uiterste geval moord.
Naast repressieve activiteiten kan het ook gaan om ondermijnende beïnvloeding, waarmee geprobeerd wordt politieke besluiten of het sentiment in de Nederlandse samenleving te beïnvloeden. Denk bijvoorbeeld aan het mobiliseren van groepen binnen een gemeenschap om belangen van het herkomstland te dienen. Buitenlandse overheden proberen hiermee hun reputatie te verbeteren en kritiek zoveel mogelijk tegen te gaan. Ook proberen ze hun invloed in andere landen te vergroten en de politieke en publieke opinie over bepaalde thema’s naar hun eigen hand te zetten. Een andere vorm van inmenging is het heimelijk inwinnen van gegevens over personen en organisaties. Buitenlandse overheden gebruiken deze gegevens bijvoorbeeld om meer druk uit te oefenen op (oud-) landgenoten of om te spioneren.
Impact op slachtoffers en de democratische rechtsorde
Statelijke inmenging kan diep ingrijpen in diasporagemeenschappen. Het kan individuele levens en groepen onder grote druk zetten en het gaat ten koste van vrijheden van inwoners van Nederland. Het kan ook zorgen voor sociale spanningen en polarisatie, en leiden tot gevoelens van onveiligheid, zelfcensuur en ondermijning van de Nederlandse rechtsgang. Het kan de democratische rechtsorde in Nederland onder druk zetten en is daarom een gevaar is voor onze nationale veiligheid.
Aanpak
Voor Nederland is deze vorm van buitenlandse bemoeienis niet acceptabel. De overheid keurt statelijke inmenging ten zeerste af en neemt maatregelen om dit tegen te gaan. Zo voert Nederland via diplomatieke weg het gesprek met landen die zich op ongewenste wijze bemoeien met de Nederlandse samenleving. Ook staat de overheid in contact met groepen in de samenleving die mogelijk te maken krijgen met statelijke, oftewel ongewenste buitenlandse inmenging. Er is een communicatietoolkit gelanceerd voor medewerkers van gemeenten en andere organisaties die in nauw contact staan met diasporagemeenschappen. Mensen moeten weten wat ongewenste buitenlandse inmenging is en hoe sommige landen te werk gaan, zodat ze hier weerbaarder tegen worden. Meer informatie op www.rijksoverheid.nl/obi.
Over statelijke dreigingen
Statelijke actoren bedreigen in toenemende mate en op verschillende manieren de nationale veiligheidsbelangen, waaronder de democratische rechtsorde. De AIVD houdt de dreiging die buitenlandse overheden kunnen vormen nauwlettend in de gaten; de NCTV werkt aan weerbaarheid tegen statelijke dreigingen.
De fenomeenanalyse Over de grens is te vinden op de publicatiepagina.
Beeld: © AIVD en NCTV
Titel: Statelijke inmenging in diaspora[1]gemeenschappen in Nederland
Buitenlandse overheden proberen in Nederland invloed uit te oefenen op Nederlanders met een migratieachtergrond. Het gaat om activiteiten als repressie, ondermijnende beïnvloeding en spionage. Dit noemen we statelijke inmenging in diasporagemeenschappen.
Informatieve afbeelding die opgedeeld is in vier onderdelen met tekst.
Onderdeel 1: Activiteiten van statelijke inmenging schaden onze democratische rechtsorde en vormen een gevaar voor de nationale veiligheid. De persoonlijke vrijheden van een groot aantal Nederlandse burgers komen onder druk, zoals vrijheid van meningsuiting, vrije rechtsgang en persvrijheid. Het zorgt voor gevoelens van onveiligheid. Het kan leiden tot sociale spanningen en polarisatie.
Onderdeel 2: Verschijningsvormen van inmenging tasten de democratische rechtsorde aan:
- Transnationale repressie: activiteiten gericht op personen/organisaties die door een buitenlandse overheid als dreiging of tegenstander worden gezien. Variërend van het opleggen van reisbeperkingen tot aan bedreiging, mishandeling, ontvoering of moord.
- Ondermijnende beïnvloeding: openlijke en heimelijke activiteiten om diasporagemeenschappen te beïnvloeden, of de Nederlandse politiek of publieke opinie te beïnvloeden. Zoals het verspreiden van desinformatie en propaganda
- Inlichtingenactiviteiten: het (heimelijk) inwinnen van gegevens over personen/organisaties, of over hun activiteiten. Een individu kan doelwit van inlichtingen[1]activiteiten zijn, maar ook worden gebruikt om inlichtingenactiviteiten uit te voeren.
Onderdeel 3: Inmenging draagt om verschillende redenen bij aan de belangen van buitenlandse overheden:
- extra inkomsten vanuit het buitenland;
- beïnvloeden van publieke opinie of politiek in het buitenland;
- monddood maken van kritische stemmen en (politieke) tegenstanders;
- (heimelijk) verzamelen van inlichtingen.
Onderdeel 4: Statelijke inmenging is moeilijk meetbaar en lastig te bewijzen. De meldingsbereidheid onder slachtoffers is laag en de binding die diasporagemeenschappen met het herkomstland (moeten) houden, vormt een potentieel drukmiddel. Dat zorgt voor uitdagingen in inzicht en aanpak van het fenomeen.