Ook in 2025 werd Nederland geconfronteerd met een veelvoud aan dreigingen tegen de nationale veiligheid en de democratische rechtsorde. De AIVD doet zijn werk in een wereld vol conflict en botsende belangen. Nog scherper dan in de afgelopen jaren is sprake van een instabiele en onvoorspelbare wereldorde. De langetermijngevolgen zijn, ook voor Nederland, nog onduidelijk. Dat stelt de AIVD in het jaarverslag 2025.
DGAIVD Simone Smit: “In de tachtig jaar dat de AIVD en zijn voorlopers bestaan, was er niet eerder een dreigingsbeeld als nu, waarbij de nationale veiligheid tegelijk van zoveel kanten, zo langdurig onder druk staat. Zorgelijk is dat ik in onze onderzoeken steeds meer jongeren voorbij zie komen. Ze radicaliseren online, vormen een terroristische dreiging vanwege hun jihadistische of rechts-terroristische denkbeelden, of worden ingezet door statelijke actoren. Dit alles vraagt om focus en wendbaarheid van alle AIVD’ers die elke dag weer werken aan de veiligheid van Nederland.”
Extremistische dreiging kent vele gezichten
De belangrijkste terroristische dreiging komt nog altijd voort uit het jihadisme. ISIS probeert aanhangers via propaganda te inspireren tot aanslagen of deze, ondanks de wereldwijde druk op de organisatie, zelf te organiseren. De AIVD zag in 2025 een verdere toename van het aantal aanhangers onder jongeren (tot 24 jaar). Zes van de elf personen die vorig jaar zijn gearresteerd vanwege een op handen zijnde geweldsdreiging, waren jonger dan 24. De groep jongere aanhangers vormt nu inmiddels een derde van het aantal ISIS-aanhangers dat de AIVD in onderzoek heeft.
De dreiging vanuit het rechts-extremisme is tweeledig. Enerzijds gaat het om de verspreiding van rechts-extremistisch gedachtegoed in de samenleving door een bredere, niet-gewelddadige beweging. Anderzijds zien sommige rechts-extremisten daarin een legitimatie voor het gebruik van geweld. De AIVD heeft een dreiging uit die hoek weggenomen. Daarbij ging het om personen, vaak ook jonge mensen, die wapens en munitie verzamelden en vervaardigden. Zij wilden deze wapens zeer waarschijnlijk inzetten.
Ook op het gebied van anti-institutioneel extremisme zijn er dreigingen verstoord en aanhoudingen geweest. Bij de aanhoudingen zijn vuurwapens, grote hoeveelheden munitie en andere potentiële aanslagmiddelen aangetroffen, zoals zwaar vuurwerk, ontstekers en castorbonen, het hoofdingrediënt voor het gif ricine. Een deel van deze groep wordt verdacht van aan terrorisme gerelateerde feiten.
Net als in 2024 was de oorlog in Gaza een van de belangrijkste onderwerpen voor de links-extremistische beweging. De dreiging vanuit deze beweging was gering. Veel van het linkse protest was activistisch van aard. Hoewel acties hinderlijk konden zijn, bedreigden deze de democratische rechtsorde veelal niet.
Rusland bereidt zich voor op een langdurige confrontatie met het Westen
Het regime van Rusland is zich in 2025 nog aanvallender gaan opstellen tegen Europese landen. In woorden: het regime schildert onze vrijheden af als pervers en bedreigend en probeert eenheid in en tussen Europese landen te ondermijnen. En in daden: door cyberaanvallen van Russische hackers op bijvoorbeeld Signal en Whatsapp-accounts van onze ambtenaren en militairen. Ook traden de AIVD en MIVD naar buiten over LAUNDRY BEAR. Deze cyberactor was tot dat moment onbekend en zat achter een aanval waarbij werkgerelateerde contactgegevens van Nederlandse politiemedewerkers zijn buitgemaakt.
China bouwt aan eigen wereldorde
China werkt bewust aan het creëren en aanbieden van een alternatieve wereldorde met nieuwe structuren. Omdat het zo de eigen belangen beter denkt te behartigen dan via bestaande internationale organisaties. De concurrentie tussen China en het westen wordt onder meer zichtbaar op het gebied van de economie. Het land zette ook vorig jaar in op de verwerving van hoogwaardige technologische kennis, zowel legaal als heimelijk. Deze Chinese inspanningen blijven een continue dreiging voor westerse kennisinstituten en bedrijven. Daarbij is ook Nederland doelwit geweest. De Chinese hackorganisatie SALT TYPHOON had het wereldwijd gemunt op de telecomsector. De combinatie van voortdurende aandacht voor hoogwaardige kennis en technologie, uitbuiting van economische afhankelijkheden, en omvang van het Chinese cyberprogramma zorgen ervoor dat de Chinese dreiging tegen Nederland en andere westerse landen in 2025 is verbreed en verdiept.
Meer inzicht in verwevenheid tussen criminele netwerken en statelijke actoren
Ook in 2025 heeft de AIVD onderzoek gedaan naar criminele netwerken die een geweldsdreiging vormen tegen belangendragers van de democratische rechtsorde, zoals advocaten, rechters of journalisten. Nieuw in 2025 is het onderzoek door de AIVD naar de verwevenheid tussen criminele netwerken en statelijke actoren. Zo heeft de dienst meer inzicht gekregen in hoe andere landen zich bedienen van criminele netwerken in Nederland. Landen die overgaan tot het gebruik van geweld tegen politieke tegenstanders proberen hun betrokkenheid bij deze gewelddadige activiteiten te verhullen. Zij maken hiervoor bijvoorbeeld gebruik van criminele netwerken. De AIVD is daar zeer alert op.
Inlichtingen dragen bij aan een weerbare samenleving
Een weerbare samenleving kan beter omgaan met het veelvoud aan dreigingen waar Nederland mee te maken heeft. Steeds vaker treedt de AIVD daarom naar buiten met gerichte adviezen die inzicht geven in dreigingen en risico’s. En worden overheidspartners, bedrijven en burgers geïnformeerd over welke maatregelen hiertegen genomen kunnen worden. Een deel hiervan gaat specifiek over digitale weerbaarheid. In 2025 hadden deze adviezen betrekking op onder andere de NAVO-top in Den Haag, de risico’s van reizen naar het buitenland, soevereiniteit, windenergie op zee, omgaan met kwetsbaarheden in software, en berichten-apps.
Intensivering Europese samenwerking
Juist in een wereld van conflicten en botsende belangen is samenwerking cruciaal om dreigingen te voorkomen en weg te nemen. Met sterke inlichtingenposities helpt de AIVD de regering te begrijpen welke bedoelingen en plannen andere landen hebben, ook als die heimelijk zijn. Hierbij wordt zeer nauw samengewerkt met de MIVD. Ook is de AIVD actief in vele internationale samenwerkingsverbanden. De samenwerking met Europese partnerdiensten is geïntensiveerd. Een sprekend voorbeeld is dat de AIVD in 2025 het aantal inlichtingenbijdragen aan de Single Intelligence Analysis Capacity van de Europese Unie meer dan heeft verdubbeld. Daarmee draagt de AIVD bij aan de versterking van de inlichtingenpositie van onder andere de Europese Commissie.