Belangrijker dan ooit: internationale samenwerking
De wereld waarin de AIVD werkzaam is
Internationale ontwikkelingen hebben toenemende impact op de Nederlandse nationale veiligheid. Om de belangen die daarmee gepaard gaan effectief te beschermen is internationale samenwerking cruciaal. De AIVD heeft een groot internationaal netwerk van collega-diensten waarmee wordt samengewerkt. Door samen te werken kan de AIVD gebruikmaken van de kennis en expertise van deze diensten, en daarnaast ook eigen kennis en expertise delen. Bij iedere vorm van samenwerking staan het anticiperen op, wegnemen of voorkomen van dreiging en het vergroten van de weerbaarheid van Nederland en partnerlanden centraal.
De AIVD streeft ernaar om hierin een actieve, betrouwbare en efficiënte samenwerkingspartner te zijn. Ook probeert de dienst de impact van onze inlichtingen steeds zo groot mogelijk te maken via zogeheten inlichtingendiplomatie en door het versterken van relaties met bepaalde landen, dan wel concreet bij te dragen aan bijvoorbeeld sanctiehandhaving. Zo versterkte de AIVD in 2025 de inlichtingensamenwerking met de Europese Unie en de NAVO. Dit ter bevordering van geopolitieke besluitvorming en ter ondersteuning van het Nederlandse buitenland- en veiligheidsbeleid.
Vertrouwen en zorgvuldigheid
Vertrouwen is essentieel in de samenwerking tussen inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Ook is zorgvuldigheid van groot belang bij de keuze voor de aard en intensiteit van iedere samenwerking. Daarom ‘weegt’ de AIVD collega-diensten op een aantal criteria: democratische inbedding, eerbiediging van mensenrechten, professionaliteit en betrouwbaarheid, wettelijke bevoegdheden en technische mogelijkheden en het niveau van gegevensbescherming. Deze weging is een wettelijke verplichting en vindt plaats in gezamenlijkheid met de MIVD. De wegingsnotities worden aangepast als de AIVD en MIVD daar aanleiding voor zien.
De AIVD gaat strategische partnerschappen aan met diensten waarbij het belang om samen te werken groot is, en waarbij de AIVD het resultaat van deze samenwerking als zeer waardevol beschouwt. Dit vraagt een continue investering in de relatie met deze diensten. Bij alle samenwerkingen heeft de AIVD aandacht voor de quid pro quo: de wederkerige ‘voor wat, hoort wat’-balans. Tegelijkertijd zorgt de AIVD ervoor te allen tijde en binnen de wettelijke kaders met iedere collega-dienst te kunnen samenwerken als de situatie daarom vraagt.
Naast bilaterale samenwerking met andere diensten, werkt de AIVD ook samen met partners in multilateraal verband. Multilaterale samenwerking vindt onder meer plaats in EU-verband.
Beeld: © ANP
Op 24 en 25 juni werd in Den Haag de NAVO-top gehouden. De top kreeg extra lading wegens de vele conflicten in de wereld. Met onder meer veiligheidsonderzoeken en cyberonderzoeken droeg de AIVD bij aan de veiligheid van het evenement. Ook in de inlichtingenwereld werd internationale samenwerking in 2025 steeds belangrijker.
Ter illustratie: EU-samenwerking
Op basis van inlichtingen kunnen beleidsmakers zorgen voor beter gewogen beleid. Dat geldt ook op EU-niveau – onder meer voor het Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en het Gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) van de EU. Deze twee beleidskaders hebben onder andere als doel om de internationale veiligheid te vergroten. Om de EU hiervoor goed onderbouwde keuzes te laten maken, delen lidstaten ook inlichtingen in EU-verband.
INTCEN en SIAC: inlichtingen met mondiale impact
Voor het delen van inlichtingen in EU-verband hecht de AIVD grote waarde aan INTCEN, het Intelligence and Situation Centre, en de overkoepelende samenwerkingsvorm SIAC, de Single Intelligence Analysis Capacity, van de Europese Unie. SIAC is het exclusieve toegangsportaal voor het delen van strategische inlichtingen met Europese instellingen: het maakt inlichtingenproducten voor EU-beleidsmakers op basis van vrijwillige inlichtingenbijdragen door EU-lidstaten. SIAC en INTCEN verwerven niet eigenstandig inlichtingen. De bescherming van de nationale veiligheid is namelijk een exclusieve ‘competentie’ van de EU-lidstaten.
De AIVD draagt bij aan de versterking van SIAC. In 2025 heeft de AIVD het aantal inlichtingenbijdragen aan SIAC meer dan verdubbeld ten opzichte van 2024. Deze bijdragen versterkten de inlichtingenpositie van onder andere de Europese Commissie, de Europese Dienst voor Extern Optreden en de Raad van de Europese Unie. In een aantal gevallen leidden deze bijdragen tot concrete EU-maatregelen, waaronder sancties.
Versterking liaisonnetwerk
De AIVD heeft op een aantal plaatsen in de wereld liaisons. Hun belangrijkste taak is om de samenwerking met collega-diensten en multilaterale organisaties verder te brengen. Daarnaast voorzien zij Nederlandse ambassades van advies op veiligheidsdossiers. In 2025 heeft de AIVD deze buitenlandse presentie verder uitgebreid.