De erfenis van Syrië: jihadistisch-terroristische dreiging houdt aan

Het conflict in Syrië - en de daaraan verbonden opkomst van Islamitische Staat in Irak en al-Sham (ISIS) - heeft een groot mobiliserend effect gehad op de mondiale jihadistische beweging. Ook in Nederland.

Voorkant publicatie 'Erfenis van Syrië'

Ruim 500 aanhangers, duizenden sympathisanten

De jihadistische beweging is sterk beïnvloed door uitreizigers, terugkeerders, gesneuvelden en uitreizigers die zijn tegengehouden. Ook hun interactie met het achtergebleven thuisfront speelde een rol.

Het aantal aanhangers van het jihadistisch gedachtegoed in Nederland nam in de afgelopen jaren toe tot ruim 500, daarnaast zijn er enkele duizenden sympathisanten. De drempel om in eigen land een aanslag uit te voeren in naam van ISIS of Al Qaida is lager geworden.

ISIS niet verslagen, ook Al Qaida nog in leven

Ondanks het verloren kalifaat is ISIS alles behalve definitief verslagen. De organisatie heeft zich omgevormd tot een ondergrondse beweging die zich voorbereidt op een wederopstanding om de droom van het kalifaat opnieuw te verwezenlijken.

ISIS wil nog altijd aanslagen in het Westen (laten) plegen. Door het ondergrondse karakter is het moeilijker geworden om die voor te bereiden en aan te sturen. Het zwaartepunt ligt dan ook op het mobiliseren van aanhangers en sympathisanten wereldwijd. Of ISIS hierin blijft slagen, is mede afhankelijk van ontwikkelingen in Irak en Syrië.

Ook Al Qaida vormt nog steeds een dreiging. In de schaduw van ISIS is in Syrië een nieuwe machtsbasis gevestigd van waaruit de internationale jihadistische ambities een impuls krijgen. Al Qaida probeert te profiteren van het verval van ISIS en wil opnieuw aanvoerder worden van het mondiale jihadisme.

Belang van 'merknamen' is relatief

Ondanks de blijvende breuk tussen ISIS en Al Qaida op leiderschapsniveau, kunnen individuele aanhangers en sympathisanten wel degelijk met elkaar samenwerken. Het jihadistisch gedachtegoed is in veel gevallen de verbindende factor, de waarde van jihadistische 'merknamen' is minder belangrijk. Toch zorgt de breuk tussen ISIS en Al Qaida ook buiten het strijdgebied voor enige verdeeldheid.

Dreiging onverminderd aanwezig

De aanhoudende jihadistisch-terroristische dreiging tegen het Westen blijft de komende jaren onverminderd aanwezig. Deze dreiging ontstaat door een wisselwerking tussen prominente jihadistische organisaties (zoals ISIS en Al Qaida), netwerken en individuele aanhangers en sympathisanten. Samen vormen zij de mondiale jihadistische beweging. De aantrekkingskracht van het jihadistisch gedachtegoed blijft bestaan, ook zonder nieuwe katalysator zoals het conflict in Syrië dat was.

Zie ook