Inlichtingenofficier

Inlichtingenofficer is een letterlijke vertaling van het Engelse 'Intelligence Officer'. Als inlichtingenofficier bij de AIVD verzamel je informatie over mensen of groeperingen die een bedreiging kunnen vormen voor de veiligheid van Nederland.

'Inlichtingenofficieren bij de AIVD hebben meestal een hbo- en soms een wo-opleiding afgerond. Het maakt niet zoveel uit welke opleiding dat is, het gaat er vooral om dat je over gezond verstand beschikt. Het is wel handig als je flink thuis bent in digitale technologie. Maar dit vak leer je vooral in de praktijk.

Bronnen raadplegen

'We beginnen een onderzoek meestal met het raadplegen van openbare bronnen (zoals kranten of internet), maar we krijgen ook wel informatie van andere overheidsinstanties, zoals de politie.

In bepaalde gevallen mogen we bijzondere inlichtingenmiddelen inzetten. Denk aan verslagen van afgeluisterde telefoongesprekken, gemaakt door onze taal- en cultuurspecialisten. Die resultaten betrek ik ook in mijn onderzoek.

Verder krijgen wij informatie van acquisiteurs, de collega's die in gesprek gaan met menselijke bronnen: personen die ons meer kunnen vertellen over een bepaalde persoon of organisatie.

In overleg met mij bepaalt de acquisiteur welke mensen de AIVD mogelijk aan informatie kunnen helpen en met wie zij dus zouden kunnen praten.'

'Wij kunnen telefoons afluisteren, microfoons plaatsen of mensen volgen. Maar dat mag niet zomaar'

'De AIVD mag op een bijzondere manier onderzoek doen. Het is onze taak om niet direct zichtbare zaken, waarvan de gevolgen ernstig kunnen zijn voor Nederland, boven water te halen. Ik bedenk hoe de dienst op de beste manier aan de benodigde informatie kan komen.

Wij kunnen bijvoorbeeld telefoons afluisteren, microfoons plaatsen of mensen volgen. Met deze bijzondere inlichtingenmiddelen dringen we diep binnen in iemands persoonlijke leven, zonder dat diegene dat weet. Zoiets mogen we nooit zomaar doen.

Onze juristen beoordelen eerst of de inzet van zo'n ingrijpend middel echt nodig is en of dit wettelijk is toegestaan. In vrijwel alle gevallen moeten we van tevoren toestemming vragen aan de minister. Voordat we in actie mogen komen, moet ook de onafhankelijke Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden (TIB) nog groen licht geven.

Rapporten en berichten

De verzamelde informatie geef ik door aan een analist, die op basis daarvan een rapport schrijft. Zo'n rapport geeft een beeld van hoe ernstig (of juist niet ernstig) een dreiging is. De analist schrijft rapporten voor onszelf, voor de directeur-generaal en de minister van Binnenlandse Zaken of van andere ministeries.

Bij mogelijke dreigingen voor de nationale veiligheid waarschuwt de AIVD ook andere overheidsinstanties, waaronder justitie. Dan melden we in een ambtsbericht dat wij hebben gehoord dat iemand gevaarlijke plannen heeft. De officier van justitie kan op basis van zo'n melding opdracht geven aan de politie om met onze informatie zelf een onderzoek te starten.'

'We werken samen met andere Europese diensten, onder meer door kennis te delen over Europese jihadstrijders'

Samenwerking

'Als het in het belang is van het onderzoek, kan ik contact opnemen met buitenlandse diensten. Daar werken we mee samen, onder meer door kennis te delen over bepaalde onderwerpen.

Die samenwerking verloopt in Europa goed. Wij helpen elkaar bijvoorbeeld terrorisme te bestrijden door informatie over bepaalde Europese jihadstrijders met elkaar te delen.

En als wij zien dat een persoon in ons onderzoek vaak contact heeft met iemand uit een ander land, dan kunnen wij in dat land informatie opvragen.'

'Over ons werk kan en mag ik niets vertellen, zelfs niet aan familie en vrienden'

Geheimhouding

'Voor mijn werk geldt een geheimhoudingsplicht. Veel van de mensen die wij onderzoeken, zijn namelijk bereid om met geweld te dreigen en het daadwerkelijk te gebruiken.

Door wel openlijk te praten over mijn werk kan ik mezelf en mijn omgeving in gevaar brengen. Bovendien kan ik mijn werk niet goed doen als mensen weten dat ik voor de AIVD werk. Inlichtingenofficieren opereren het liefst in de luwte. Daarom weet bijna niemand wat voor werk ik precies doe.

Dit is wel eens lastig als mensen op feestjes ernaar vragen, maar het niet praten over je werk went snel. Mijn baan - en de bijdrage die ik lever aan de veiligheid van ons land - geeft vooral veel voldoening.'

Transparant waar het kan

'We proberen zo transparant mogelijk te zijn. In onze jaarverslagen staat in grote lijnen naar wat voor mensen en groeperingen de AIVD onderzoek doet en hoeveel mensen wij per jaar afluisteren.

Op inhoudelijke zaken gaan wij niet diep in, omdat wij dan te veel informatie zouden prijsgeven. Wie en wat wij níet onderzoeken houden wij om die reden ook geheim.

Zelfs die informatie is gevaarlijk om te delen, omdat kwaadwillenden daar van alles uit kunnen afleiden en er vervolgens hun voordeel mee kunnen doen.'

Meer weten?

Meer ervaringen van AIVD'ers lezen? Ga terug naar het overzicht.